Theo thông tin từ Công an TP.HCM, ngày 4/9/2026, cơ quan chức năng tiếp nhận tin báo về một nam sinh sinh năm 2011 dùng hung khí tấn công 5 học sinh cùng trường tại xã Thạnh An, TP.HCM. Sau sự việc, các học sinh bị thương được đưa đi cấp cứu và hiện sức khỏe đã ổn định, tiếp tục được theo dõi, điều trị.
Thông tin ban đầu từ cơ quan chức năng cho biết nam sinh từng được khám, điều trị tại bệnh viện và được chẩn đoán có phản ứng với stress trầm trọng, rối loạn sự thích ứng cùng các rối loạn hỗn hợp về hành vi và cảm xúc. Em cũng từng tiếp cận một số nội dung tiêu cực từ một nhóm trên mạng xã hội nước ngoài. Vụ việc hiện vẫn đang được tiếp tục điều tra để làm rõ các nguyên nhân và yếu tố liên quan.
Vụ việc không chỉ gây lo lắng cho gia đình và nhà trường mà còn gióng lên một hồi chuông cảnh báo về vấn đề an toàn và sức khỏe tinh thần của trẻ vị thành niên. Dưới góc độ tâm lý và giáo dục, điều đáng suy nghĩ không chỉ là hành vi đã xảy ra, mà còn là câu hỏi: “Điều gì có thể khiến một đứa trẻ đi đến một hành vi bạo lực nghiêm trọng như vậy và liệu những dấu hiệu bất ổn có thể được nhận ra sớm hơn?”.
Câu hỏi này không nhằm biện minh cho hành vi sai trái hay vội vàng quy kết nguyên nhân. Điều cần thiết là nhìn nhận sự việc trong một bức tranh rộng hơn, nơi cảm xúc, hành vi, các mối quan hệ, môi trường sống và những tác động từ thế giới số có thể cùng hiện diện.
Đằng sau một hành vi nghiêm trọng có thể là cả một quá trình
Khi một sự việc nghiêm trọng xảy ra, chúng ta thường tập trung vào hành động cuối cùng mà quên rằng trước đó có thể đã xuất hiện những thay đổi trong đời sống của trẻ. Một đứa trẻ có thể trở nên dễ cáu gắt, thu mình, mất ngủ, giảm giao tiếp, mất hứng thú với những hoạt động từng yêu thích hoặc có những phản ứng cảm xúc mạnh hơn trước.
Những biểu hiện này không đồng nghĩa với việc trẻ sẽ trở thành người bạo lực, phần lớn trẻ gặp khó khăn về tâm lý không có hành vi nguy hiểm. Tuy nhiên, khi những thay đổi về cảm xúc và hành vi xuất hiện rõ rệt, kéo dài hoặc ngày càng gia tăng, đó là lúc người lớn cần quan tâm nghiêm túc. Việc chờ đến khi trẻ bỏ học, đánh nhau, vi phạm nội quy hoặc xảy ra một sự việc nghiêm trọng mới can thiệp có thể khiến cơ hội hỗ trợ sớm bị bỏ lỡ. Điều quan trọng là nhìn thấy những thay đổi của trẻ trước khi chúng trở thành một vấn đề lớn.
Khi cha mẹ không biết con đang sống trong thế giới nào
Thế giới của trẻ ngày nay không chỉ nằm ở gia đình và trường học. Điện thoại, game và mạng xã hội đã trở thành một phần trong đời sống hàng ngày của nhiều trẻ em và thanh thiếu niên.
Trẻ có thể tham gia các nhóm trực tuyến, trò chuyện với những người mà cha mẹ chưa từng biết, tiếp xúc với nội dung bạo lực, kích động hoặc những quan điểm cực đoan. Đáng chú ý, những tác động này đôi khi diễn ra âm thầm và người lớn chỉ nhận ra khi hành vi của trẻ đã thay đổi rõ rệt.
Vì vậy, câu hỏi “Con dùng điện thoại bao lâu?” là chưa đủ. Cha mẹ cần quan tâm đến những câu hỏi sâu hơn: Con thường xem nội dung gì? Con đang trò chuyện với ai? Con tham gia những cộng đồng trực tuyến nào? Có nội dung nào khiến con sợ hãi, tức giận hoặc ám ảnh? Có ai trên mạng khiến con cảm thấy bị ép buộc, đe dọa hoặc yêu cầu giữ bí mật?.
Mục đích của sự quan tâm ấy không phải là kiểm soát toàn bộ đời sống riêng tư của trẻ, mà là giúp cha mẹ nhận diện những nguy cơ mà trẻ có thể chưa đủ khả năng tự bảo vệ mình để từ đó giúp con biết bảo vệ chính bản thân mình khỏi các nguy cơ độc hại.
Đừng vội gọi con là “hư”
Khi trẻ thường xuyên cáu gắt, chống đối, thu mình hoặc không muốn trò chuyện, người lớn rất dễ gắn cho con những nhãn như “bướng”, “hư”, “khó bảo”. Nhưng hành vi chỉ là phần chúng ta nhìn thấy. Phía sau một hành vi bất thường có thể là áp lực học tập, xung đột với bạn bè, cảm giác cô đơn, trải nghiệm tiêu cực, khó khăn trong gia đình hoặc những vấn đề tâm lý mà trẻ chưa biết cách diễn đạt. Điều này không có nghĩa người lớn bỏ qua hành vi sai trái của trẻ.
Hành vi nguy hiểm vẫn cần được ngăn chặn và trẻ cần học cách chịu trách nhiệm về hành động của mình. Nhưng song song với giới hạn và kỷ luật, người lớn cần tìm hiểu điều gì đang diễn ra phía sau hành vi ấy. Cha mẹ phải hỗ trợ tâm lý giúp trẻ từng bước nhận diện cảm xúc, hiểu vấn đề và học cách kiểm soát hành vi.
Đừng chỉ hỏi con học được bao nhiêu điểm
Trong nhiều gia đình, sự quan tâm dành cho con thường bắt đầu bằng những câu hỏi về học tập: hôm nay con học thế nào, được bao nhiêu điểm, bài tập đã làm chưa?. Những câu hỏi ấy cần thiết, nhưng nếu sự quan tâm chỉ xoay quanh điểm số và thành tích, cha mẹ có thể bỏ qua một thế giới khác đang diễn ra bên trong con.
Một đứa trẻ vẫn có thể đi học bình thường nhưng đang chịu áp lực. Vẫn hoàn thành bài tập nhưng cảm thấy cô đơn. Vẫn đạt điểm cao nhưng thường xuyên lo lắng, mất ngủ hoặc không biết chia sẻ khó khăn với ai. Vì vậy, bên cạnh việc hỏi về kết quả học tập, cha mẹ cần quan tâm đến đời sống cảm xúc của con. Hãy hỏi con về những điều khiến con vui, buồn, lo lắng; về các mối quan hệ ở trường; những điều con gặp phải trên mạng và những vấn đề con chưa biết cách giải quyết.
Điều quan trọng hơn cả là tạo cho trẻ cảm giác gia đình là một nơi an toàn để chia sẻ. Khi gặp khó khăn, điều trẻ cần đôi khi không phải một lời khuyên ngay lập tức, mà là một người đủ bình tĩnh để lắng nghe mà không vội phán xét. Điểm số có thể phản ánh kết quả học tập, nhưng không thể cho chúng ta biết một đứa trẻ đang khỏe mạnh về tinh thần hay đang âm thầm chịu đựng điều gì.
Hãy quan tâm đến những thay đổi nhỏ của con
Không phải mọi biểu hiện bất thường đều là dấu hiệu của một vấn đề nghiêm trọng. Tuy nhiên, khi học sinh gặp các vấn đề về tâm lý cha mẹ cần sự hỗ trợ của chuyên gia ngay. Đó là lúc co thể trẻ thu mình, tách khỏi gia đình, thường xuyên tức giận hoặc kích động; mất ngủ, đảo lộn sinh hoạt; giảm hứng thú với những điều từng yêu thích; có những lời nói cực đoan về bản thân hoặc người khác; thường xuyên xung đột với bạn bè; hoặc tiếp xúc ngày càng nhiều với nội dung bạo lực, kích động.
Đặc biệt, khi trẻ xuất hiện hành vi đe dọa, gây hấn hoặc làm tổn thương bản thân và người khác, gia đình không nên chờ đợi vấn đề tự biến mất mà cần tìm kiếm sự hỗ trợ phù hợp của các chuyên gia ngay lập tức.
Đừng đổ mọi nguyên nhân cho game hay mạng xã hội
Sau một vụ việc nghiêm trọng liên quan đến trẻ vị thành niên, người lớn thường muốn nhanh chóng tìm ra một nguyên nhân để lý giải. Game, mạng xã hội, gia đình, nhà trường hay môi trường sống có thể được nhắc đến như những yếu tố tác động. Tuy nhiên, hành vi của trẻ hiếm khi được hình thành từ một nguyên nhân duy nhất. Đằng sau một hành vi bất thường có thể là sự tác động đồng thời của đặc điểm tâm lý, khả năng điều chỉnh cảm xúc, áp lực, các mối quan hệ, trải nghiệm cá nhân, hoàn cảnh gia đình và môi trường số.
Đối với những vụ việc đang được điều tra, việc khẳng định nguyên nhân khi chưa có đầy đủ kết luận là không phù hợp. Điều cần thiết là nhìn nhận sự việc một cách toàn diện để hiểu những yếu tố nào đã tác động đến trẻ và quá trình đó diễn ra như thế nào.
Vì vậy, bài học dành cho cha mẹ không đơn giản là cấm game, hạn chế điện thoại hay kiểm soát mọi hoạt động trên mạng. Quan trọng hơn là giúp trẻ có kỹ năng sử dụng môi trường số an toàn, biết nhận diện nội dung độc hại, biết từ chối những tác động tiêu cực và tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần.
Cha mẹ cần làm gì?
Điều đầu tiên cha mẹ có thể làm là xây dựng một mối quan hệ trong đó trẻ cảm thấy mình được lắng nghe và có thể nói về khó khăn mà không lập tức bị mắng mỏ hay phán xét.
Gia đình cũng cần thống nhất những nguyên tắc rõ ràng về việc sử dụng điện thoại, game và mạng xã hội; quan tâm đến nội dung trẻ tiếp cận; khuyến khích trẻ duy trì vận động, giao tiếp trực tiếp, sở thích và các hoạt động ngoài màn hình.
Quan trọng hơn, cha mẹ cần quan sát sự thay đổi của con thay vì chỉ kiểm soát hành vi của con. Nếu trẻ có những thay đổi kéo dài về cảm xúc, hành vi, giấc ngủ, học tập hoặc giao tiếp, cha mẹ có thể trao đổi với giáo viên, nhà trường hoặc chuyên gia tâm lý để được đánh giá và hướng dẫn phù hợp.
Một hồi chuông để người lớn nhìn lại
Vụ việc tại TP.HCM vẫn cần được cơ quan chức năng tiếp tục xác minh, làm rõ và xử lý theo quy định. Nhưng dưới góc nhìn của gia đình và giáo dục, đây cũng là một lời nhắc nhở để người lớn nhìn lại cách mình đang đồng hành cùng trẻ trong một thế giới ngày càng phức tạp bởi trẻ em nghiện game mang thế giới ảo ra đời thực.
Bảo vệ trẻ không chỉ là biết con đang làm gì, dùng điện thoại bao lâu hay có nghe lời hay không. Quan trọng hơn, cha mẹ cần hiểu con đang nghĩ gì, cảm thấy thế nào, đang kết nối với ai và những điều gì đang tác động đến con mỗi ngày.
Một đứa trẻ có thể vẫn đến trường, vẫn học tập và sinh hoạt bình thường nhưng bên trong đang trải qua những áp lực mà người lớn chưa nhận ra. Những thay đổi ban đầu có thể rất nhỏ, nhưng nếu được quan sát và lắng nghe đúng lúc, gia đình có thể nhận ra nhu cầu hỗ trợ của con trước khi vấn đề trở nên nghiêm trọng.
Chúng ta không thể kiểm soát tất cả những gì trẻ nhìn thấy trên internet, cũng không thể loại bỏ mọi tác động từ bên ngoài. Nhưng cha mẹ có thể trang bị cho con những năng lực quan trọng hơn: biết phân biệt đúng – sai, nhận diện nguy cơ, kiểm soát cảm xúc, bảo vệ bản thân và tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần thiết.
Và đôi khi, sự đồng hành không bắt đầu bằng một bài giảng hay một quy định mới, mà bằng một câu hỏi rất giản dị: “Dạo này con có ổn không? Có chuyện gì con muốn bố mẹ lắng nghe không?”. Bởi trước khi một vấn đề trở nên nghiêm trọng, điều trẻ cần có thể chỉ là một người lớn đủ quan tâm để nhận ra, đủ kiên nhẫn để lắng nghe và đủ bình tĩnh để đồng hành cùng con.
Hãy gọi đến đường dây nóng của Viện Tâm lý Đời sống LPI: Tel/Zalo 039.8272686 để được tư vấn tâm lý và hỗ trợ bởi các chuyên gia tâm lý tâm huyết và tận tâm của chúng tôi.
Tham khảo thêm những Dịch vụ Tư vấn tâm Lý tại Viện Tâm lý Đời sống
– Tư vấn tâm lý cá nhân
– Tư vấn tâm lý thanh thiếu niên & học đường
– Tư vấn tâm lý cặp đôi & gia đình
– Tư vấn tâm lý doanh nghiệp
– Khai vấn cuộc sống (Life Coaching)