Dịch vụ Tham vấn rối loạn cảm xúc

Có những người hôm nay cảm thấy vui vẻ, nhiều năng lượng, nhưng chỉ vài tuần sau lại thấy nặng nề, không muốn làm gì. Có người chỉ một câu nói nhỏ cũng khiến họ nổi giận rồi hối hận ngay sau đó. Có người buồn kéo dài mà không biết lý do. Khi những thay đổi cảm xúc này mạnh, kéo dài và ảnh hưởng đến học tập, công việc, gia đình, đó có thể là dấu hiệu của rối loạn cảm xúc. Dịch vụ tham vấn tâm lý về rối loạn cảm xúc của Viện Tâm Lý Đời Sống LPI giúp bạn hiểu rõ điều đang xảy ra và từng bước cải thiện bằng các liệu pháp tâm lý, không dùng thuốc, do chuyên gia tâm lý thực hiện.

Rối loạn cảm xúc là gì?

Rối loạn cảm xúc (còn gọi là rối loạn khí sắc) là nhóm rối loạn sức khỏe tâm thần, trong đó cảm xúc của người bệnh thay đổi quá mức hoặc kéo dài bất thường, vượt ngoài khả năng tự kiểm soát và ảnh hưởng rõ rệt đến cuộc sống hằng ngày.

Cảm xúc bình thường và rối loạn cảm xúc khác nhau ở ba điểm:

• Mức độ: cảm xúc bình thường tương xứng với sự việc. Rối loạn cảm xúc thì phản ứng mạnh hơn nhiều so với điều đã xảy ra, hoặc xuất hiện mà không có lý do rõ ràng.
• Thời gian: cảm xúc bình thường dịu dần sau vài giờ hoặc vài ngày. Rối loạn cảm xúc kéo dài nhiều tuần đến nhiều tháng.
• Ảnh hưởng: người bệnh khó học tập, làm việc, giữ các mối quan hệ như trước.

Các dạng rối loạn cảm xúc thường gặp

🔹 Trầm cảm: buồn chán, trống rỗng, mất hứng thú kéo dài từ hai tuần trở lên, kèm thay đổi giấc ngủ, ăn uống, năng lượng. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 5% người trưởng thành trên thế giới sống chung với trầm cảm.

🔹 Rối loạn lưỡng cực: cảm xúc dao động giữa hai trạng thái. Giai đoạn hưng cảm: năng lượng tăng cao, ngủ rất ít mà vẫn không mệt, nói nhiều, nhiều ý tưởng, tiêu tiền hoặc đưa ra quyết định liều lĩnh. Giai đoạn trầm cảm: buồn chán, mất động lực. Theo WHO, khoảng 40 triệu người trên thế giới sống chung với rối loạn lưỡng cực.

🔹 Rối loạn khí sắc dai dẳng: tâm trạng chán nản ở mức nhẹ hơn nhưng kéo dài nhiều năm, khiến người bệnh quen với việc “lúc nào cũng thấy nặng nề”.

🔹 Khó điều hòa cảm xúc: cảm xúc lên xuống nhanh, mạnh và khó kiểm soát, ví dụ nổi giận dữ dội vì chuyện nhỏ, vui buồn thay đổi trong cùng một ngày, sau đó cảm thấy kiệt sức hoặc hối hận.

Dấu hiệu nhận biết rối loạn cảm xúc

Dấu hiệu khi cảm xúc đi xuống:

• Buồn chán, trống rỗng, hay khóc hoặc không khóc được
• Mất hứng thú với việc từng thích
• Mệt mỏi, ngủ quá nhiều hoặc mất ngủ, ăn uống thay đổi
• Hay tự trách, thấy mình vô dụng

Dấu hiệu khi cảm xúc đi lên quá mức:

• Năng lượng cao bất thường, ngủ 2-3 tiếng vẫn thấy tràn đầy sức
• Nói nhanh, nói nhiều, khó ngắt lời
• Nhiều ý tưởng, nhiều kế hoạch, bắt đầu nhiều việc cùng lúc nhưng khó hoàn thành
• Tiêu tiền bốc đồng, quyết định vội vàng, dễ cáu gắt khi bị cản

Dấu hiệu khó điều hòa cảm xúc:

• Dễ cảm thấy bực bội vì những vấn đề nhỏ nhặt, khó bình tĩnh lại khi buồn bực 
• Cảm xúc thay đổi liên tục trong ngày
• Phản ứng quá mức với lời nói hay thái độ của người khác
• Dễ có những hành vi bốc đồng rồi hối hận sau đó

Đôi khi, những cảm xúc mạnh mẽ bộc lộ ra ngoài (như la hét hoặc đóng sầm cửa). Đôi khi, chúng lại hướng vào bên trong (im lặng hoặc rời đi). Cả hai đều là những cách phổ biến mà não bộ và cơ thể bạn cố gắng đối phó khi cảm xúc trở nên quá mạnh. 

Một vài dấu hiệu thoáng qua chưa có nghĩa là rối loạn cảm xúc. Việc nhận định cần do chuyên gia trò chuyện và đánh giá kỹ.

Nguyên nhân gây rối loạn cảm xúc

Rối loạn cảm xúc hiếm khi do một nguyên nhân duy nhất. Thường là sự kết hợp của nhiều yếu tố:

• Sinh học: di truyền, thay đổi nội tiết (tuổi dậy thì, sau sinh), một số bệnh lý về cơ thể.
• Tâm lý: tính cầu toàn, tự đánh giá thấp bản thân, ít có cách xử lý cảm xúc mạnh, từng trải qua sang chấn.
• Môi trường: áp lực học tập và công việc, xung đột gia đình, mất mát người thân, bị bắt nạt, thay đổi lớn trong cuộc sống, thiếu ngủ kéo dài, trải qua lạm dụng thời thơ ấu 

Ảnh hưởng của rối loạn cảm xúc đến cuộc sống

• Học tập, công việc: khó tập trung, hiệu suất không ổn định, hay nghỉ học hoặc nghỉ làm.
• Quan hệ với người thân: dễ xung đột, cãi vã hoặc im lặng
• Tài chính, đưa ra quyết định: khi cảm xúc lên cao, có thể tiêu tiền hoặc quyết định vội vàng và gây hậu quả về sau.
• Sức khỏe thể chất: rối loạn giấc ngủ, mệt mỏi, thay đổi cân nặng, đau nhức không rõ nguyên nhân.
• Sự an toàn: khi cảm xúc đi xuống nặng, có thể xuất hiện ý nghĩ tự làm đau bản thân.

Những hiểu lầm thường gặp

‼️“Cảm xúc thất thường là do tính khí, tự điều chỉnh là được.”: Sự thật là người bị rối loạn cảm xúc thường rất muốn kiểm soát nhưng không thể làm được.

‼️“Đang vui, nhiều năng lượng thì đó là điều tốt.”: Sự thật là không phải lúc nào cũng vậy. Nếu năng lượng cao bất thường, ngủ rất ít mà vẫn không mệt, kèm hành vi bốc đồng, vẫn cần được chuyên gia đánh giá.

‼️“Trẻ cáu gắt, thay đổi thất thường là do dậy thì.”: Sự thật là không phải lúc nào cũng vậy. Nếu điều đó kéo dài và ảnh hưởng đến học tập, mối quan hệ thì nên được tìm hiểu kỹ.

‼️“Gặp chuyên gia tâm lý nghĩa là có vấn đề nghiêm trọng.”: Sự thật là tìm đến chuyên gia sớm giúp việc cải thiện dễ dàng hơn.

Khi nào nên tìm đến chuyên gia tâm lý?

Bạn nên cân nhắc tìm sự hỗ trợ khi:

• Cảm xúc thay đổi mạnh, thường xuyên và khó kiểm soát
• Buồn chán hoặc cáu gắt kéo dài từ hai tuần trở lên
• Có những giai đoạn năng lượng cao bất thường, ngủ rất ít, quyết định liều lĩnh
• Việc học, công việc hoặc quan hệ với người thân bị ảnh hưởng rõ rệt
• Con em có thay đổi đáng lo mà cha mẹ chưa hiểu được nguyên nhân

Hãy đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất hoặc liên hệ cơ quan chuyên môn ngay nếu có ý nghĩ hoặc hành vi tự làm đau bản thân, hành vi nguy hiểm cho bản thân hoặc người khác, hoặc có biểu hiện bất thường như ảo giác, hoang tưởng. Đừng để họ ở một mình.

Tham vấn về rối loạn cảm xúc tại Viện tâm lý đời sống LPI

Tại Viện tâm lý đời sống, quá trình hỗ trợ rối loạn cảm xúc được thực hiện bằng tham vấn tâm lý: chuyên gia tâm lý trò chuyện, đánh giá và hướng dẫn khách hàng thực hành các kỹ thuật tâm lý đã được nghiên cứu. Quá trình này không sử dụng thuốc.

Cần phân biệt rõ:

• Tham vấn tâm lý do chuyên gia tâm lý thực hiện, dựa trên trò chuyện và các liệu pháp tâm lý.
• Điều trị bằng thuốc do bác sĩ tâm thần thăm khám, chỉ định và theo dõi.

Lưu ý quan trọng: với một số dạng rối loạn cảm xúc, đặc biệt là rối loạn lưỡng cực, thuốc do bác sĩ tâm thần chỉ định thường là phần điều trị cần thiết, và liệu pháp tâm lý đóng vai trò hỗ trợ song song. Chuyên gia LPI sẽ đánh giá, tư vấn để bạn được thăm khám bác sĩ tâm thần khi cần, và không khuyến khích bạn tự ý ngưng thuốc đang dùng.

Quy trình tham vấn tâm lý tại Viện tâm lý đời sống 

Bước 1. Trao đổi ban đầu: Chuyên gia lắng nghe hoàn cảnh, khó khăn và mong muốn của bạn trong không gian riêng tư, không phán xét.

Bước 2. Đánh giá: Tìm hiểu dạng cảm xúc, mức độ, thời gian xuất hiện và ảnh hưởng đến cuộc sống. Chuyên gia có thể sử dụng một số bài test (nếu cần) để hỗ trợ trong việc đánh giá vấn đề 

Bước 3. Xây dựng mục tiêu và kế hoạch: Cùng bạn xác định điều bạn muốn thay đổi, chọn liệu pháp phù hợp và xác định cần phối hợp với bác sĩ tâm thần hay không.

Bước 4. Thực hiện các buổi trị liệu: Trò chuyện và thực hành kỹ thuật đều đặn, có bài tập giữa các buổi. 

Bước 5. Theo dõi và điều chỉnh: Rà soát tiến triển, điều chỉnh phương pháp khi cần và chuẩn bị cho giai đoạn duy trì.

Dịch vụ phù hợp với ai?

✅ Học sinh, sinh viên hay cáu gắt, thay đổi thất thường, ảnh hưởng việc học
✅ Người đi làm thấy cảm xúc lên xuống, ảnh hưởng công việc và quan hệ
✅ Người thường nổi giận mạnh rồi hối hận, muốn học cách kiểm soát cảm xúc
✅ Người đang buồn chán kéo dài, mất động lực
✅ Cha mẹ, vợ chồng, người thân muốn hiểu và hỗ trợ người đang gặp khó khăn về cảm xúc
✅ Người muốn hỗ trợ tâm lý không dùng thuốc, hoặc phối hợp trị liệu tâm lý cùng điều trị y khoa

Lợi ích khi tham gia dịch vụ tham vấn tâm lý

💚 Hiểu rõ điều đang xảy ra: Gọi tên được cảm xúc và nguyên nhân giúp bạn bớt tự trách.

💚 Có công cụ ứng phó cụ thể: Biết làm gì khi cảm xúc đang lên cao hoặc đi xuống.

💚 Nhận biết dấu hiệu sớm: Phát hiện sự thay đổi cảm xúc trước khi chúng ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống.

💚 Giữ nhịp sinh hoạt ổn định: Cải thiện giấc ngủ, ăn uống và năng lượng.

💚 Cải thiện quan hệ với người thân: Biết cách nói điều mình cần và lắng nghe người khác.

💚 Có kế hoạch phòng ngừa tái phát: Biết cách xử lý khi dấu hiệu quay lại.

Cảm xúc khó kiểm soát có thể khiến bạn và người thân đều mệt mỏi. Nhưng bạn không cần tự xoay xở một mình. Với đội ngũ chuyên gia tâm lý có chuyên môn, Viện Tâm Lý Đời Sống hướng tới một không gian an toàn, tôn trọng và không phán xét, nơi bạn được lắng nghe và cùng chuyên gia từng bước tìm ra hướng đi phù hợp.

Liên hệ với chúng tôi

📍 Viện Tâm Lý Đời Sống – LPI: Số 38/1 Ngõ 16 Đ. Huỳnh Thúc Kháng, P. Giảng Võ, Hà Nội
📞 Hotline: 0398 272 686
📧 Email: cskh@tamlydoisong.com
🌍 Website: www.tamlydoisong.com

Hãy liên hệ Viện Tâm Lý Đời Sống để được tư vấn và đặt lịch hẹn trị liệu cảm xúc phù hợp với bạn!