Trầm cảm không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng nước mắt. Có người trở nên im lặng. Có người cáu gắt. Có người vẫn đi làm, vẫn đi học và vẫn nói chuyện với mọi người nhưng bên trong đã hoàn toàn kiệt sức. Đáng lo hơn, một số người có thể chuyển từ trạng thái đau khổ sang tuyệt vọng, tự làm tổn thương hoặc có ý nghĩ tự sát. Đây là những dấu hiệu không thể xem nhẹ.
Khi người trầm cảm bắt đầu cảm thấy cuộc sống không còn ý nghĩa
Một trong những trạng thái nguy hiểm là cảm giác không còn lý do để tiếp tục sống. Người đó có thể nói: “Cuộc sống chẳng còn ý nghĩa gì”, “Tôi chỉ muốn biến mất”, “Tôi là gánh nặng của mọi người”, “Giá như tôi chưa từng tồn tại”. Những câu nói như vậy không nên bị xem là lời nói trong lúc tức giận hay cách để gây chú ý. Theo WHO, suy nghĩ về tự sát hoặc tự làm tổn thương là dấu hiệu của tình trạng đau khổ tâm lý nghiêm trọng và cần được hỗ trợ.
Khi sự tuyệt vọng chuyển thành một kế hoạch
Mức độ nguy hiểm tăng lên khi người trầm cảm không chỉ nói về cái chết mà bắt đầu tìm kiếm cách thực hiện, lên kế hoạch hoặc chuẩn bị cho hành vi tự sát. Những thay đổi như tìm kiếm thông tin về cách chết, chuẩn bị phương tiện, sắp xếp những việc cá nhân hoặc nói lời chia tay bất thường cần được coi là cảnh báo nghiêm trọng. Trong tình huống này, gia đình không nên để người đó ở một mình và cần tìm kiếm sự hỗ trợ khẩn cấp.
Khi người trầm cảm đột nhiên trở nên bình thản
Đây là một dấu hiệu dễ khiến gia đình chủ quan. Một người đã buồn bã, tuyệt vọng trong thời gian dài có thể bất ngờ trở nên rất bình tĩnh hoặc vui vẻ. Sự thay đổi này không phải lúc nào cũng có nghĩa họ đã tốt lên. Nếu nó đi cùng những dấu hiệu như nói lời tạm biệt, cho đi đồ vật quan trọng hoặc sắp xếp công việc cá nhân bất thường, cần đánh giá nguy cơ ngay. Đây có thể là nguy cơ người trầm cảm chuẩn bị tự sát.
Khi người bệnh bắt đầu tự làm tổn thương bản thân
Các hành vi tự làm tổn thương có thể là dấu hiệu cho thấy người đó đang phải đối diện với mức độ đau khổ rất lớn. Không nên mắng mỏ, đe dọa hoặc buộc họ phải giải thích ngay lập tức. Điều cần làm là đảm bảo an toàn, ở bên họ và tìm kiếm hỗ trợ chuyên môn từ các chuyên gia tư vấn tâm lý từ các trung tâm tư vấn uy tín.
Nếu có nguy cơ gây thương tích nghiêm trọng hoặc tự sát, cần đưa người đó đến cơ sở y tế/cấp cứu phù hợp.
Gia đình cần làm gì trong tình huống nguy hiểm?
Nếu nghi ngờ người thân đang có ý định tự sát: Đừng để họ ở một mình, Đừng hứa giữ bí mật về ý định tự sát, Hãy tìm sự hỗ trợ từ người có chuyên môn và dịch vụ cấp cứu khi cần.
Nếu có thể một cách an toàn, gia đình cũng nên hạn chế khả năng tiếp cận của người đó với những phương tiện có thể gây tổn thương. Quan trọng nhất, hãy nói chuyện bằng giọng bình tĩnh: “Mẹ ở đây với con”, “Con không phải giải quyết chuyện này một mình”, “Chúng ta sẽ tìm người giúp con”.
Trầm cảm có thể điều trị được. Nhưng khi đã xuất hiện dấu hiệu nguy hiểm, điều quan trọng nhất trước tiên là bảo đảm an toàn và kết nối người bệnh với sự trợ giúp của các chuyên gia tư vấn tâm lý hoặc các bác sỹ càng sớm càng tốt.
Hãy gọi đến đường dây nóng của Viện Tâm lý Đời sống LPI: Tel/Zalo 039.8272686 để được tư vấn tâm lý và hỗ trợ bởi các chuyên gia tâm lý tâm huyết và tận tâm của chúng tôi.
Tham khảo thêm những Dịch vụ Tư vấn tâm Lý tại Viện Tâm lý Đời sống
– Tư vấn tâm lý cá nhân
– Tư vấn tâm lý thanh thiếu niên & học đường
– Tư vấn tâm lý cặp đôi & gia đình
– Tư vấn tâm lý doanh nghiệp
– Khai vấn cuộc sống (Life Coaching)