Nguy hiểm khi trẻ nghiện game mang thế giới ảo ra đời thực

Khi trẻ nghiện game nhập vai quá sâu vào thế giới game, tiếp xúc thường xuyên với những nội dung bạo lực, nguy hiểm hoặc lệch chuẩn và hình thành những cách phản ứng mà trẻ tưởng rằng có thể áp dụng ngoài đời thực gây nên những hậu quả khó lường.

Khi trẻ không còn “chơi game” mà bắt đầu sống trong thế giới game

Điểm đáng lưu ý của game là trẻ không chỉ ngồi nhìn một câu chuyện diễn ra trên màn hình. Trong nhiều trò chơi, trẻ trực tiếp điều khiển nhân vật, lựa chọn cách hành động, chiến đấu, tấn công, trả đũa, sử dụng vũ khí hoặc giải quyết xung đột để đạt mục tiêu. Chính tính tương tác này khiến trải nghiệm có thể trở nên mạnh hơn so với việc chỉ xem một cảnh bạo lực trên phim.

Tình trạng trẻ em nghiện game online đang ở mức báo động đỏ, một số nghiên cứu cho thấy việc tiếp xúc với nội dung bạo lực trong trò chơi điện tử có thể làm gia tăng suy nghĩ hung hăng, cảm xúc tức giận, đánh giá thù địch và hành vi hung hăng, đồng thời làm giảm một số biểu hiện đồng cảm và hành vi giúp đỡ người khác.

Điều đó không có nghĩa một đứa trẻ chơi game bạo lực chắc chắn sẽ trở thành người bạo lực. Nhưng với những trẻ chơi quá mức, đặc biệt khi game trở thành môi trường hoạt động chủ yếu, cha mẹ cần chú ý xem trẻ đang học được điều gì từ trò chơi và những điều đó có bắt đầu xuất hiện trong đời sống thật hay không.

Trẻ bắt chước hành vi bạo lực từ game

Một trong những nguy cơ đáng quan tâm là trẻ dần hình thành “kịch bản hành vi” thông qua việc lặp đi lặp lại những hành động trong game. Ví dụ, trong game, nhân vật bị khiêu khích thì tấn công để giải quyết vấn đề. Nhân vật muốn đạt mục tiêu thì sử dụng vũ lực. Người chơi giành chiến thắng sau khi đánh bại đối thủ. Nếu những hình thức giải quyết xung đột này được lặp lại quá nhiều, trẻ có thể dần coi chúng như một cách phản ứng quen thuộc trong thế giới trò chơi.

Game bạo lực tạo điều kiện để người chơi không chỉ quan sát mà còn trực tiếp thực hành một “kịch bản” hành vi từ lúc bị kích thích, lựa chọn phản ứng bạo lực cho đến khi xung đột kết thúc. Việc lặp lại có thể củng cố những phản ứng đó.

Trong đời sống thực, điều này có thể biểu hiện bằng những thay đổi như:
• Dễ nổi nóng khi bị phản đối.
• Phản ứng mạnh khi thua hoặc không đạt được điều mình muốn.
• Có xu hướng giải quyết mâu thuẫn bằng đe dọa, chửi mắng hoặc dùng sức mạnh.
• Sử dụng những lời nói, cách hành xử mang tính công kích.
• Ít kiên nhẫn với những người không làm theo ý mình.
• Khó kiểm soát cảm xúc sau khi chơi game trong thời gian dài.
Cha mẹ cần quan sát sự thay đổi của trẻ trước và sau khi chơi, thay vì chỉ nhìn vào bản thân trò chơi.

Trẻ “thực hành” những điều nguy hiểm trong game

Một số game xây dựng những tình huống rất xa thực tế. Nhân vật có thể nhảy từ trên cao xuống, sử dụng vũ khí, đánh nhau, đâm xe, vượt chướng ngại vật hoặc thực hiện những hành động nguy hiểm nhưng sau đó vẫn tiếp tục chơi như không có chuyện gì xảy ra.

Trẻ nhỏ chưa phải lúc nào cũng có khả năng phân biệt đầy đủ giữa luật của trò chơi và hậu quả của hành động ngoài đời thực.
Vì vậy, cha mẹ cần đặc biệt cảnh giác nếu trẻ bắt đầu:
• Muốn thử một hành động nguy hiểm từng nhìn thấy trong game.
• Bắt chước động tác đánh, đấm, bóp cổ, dùng vũ khí hoặc tấn công người khác.
• Thực hiện các trò “thử thách” nguy hiểm vì muốn giống nhân vật.
• Coi thường hậu quả của hành động vì cho rằng “không sao đâu”.
• Dùng những câu nói trong game để đe dọa hoặc kích động bạn bè.
• Quay video hành động nguy hiểm để đăng lên mạng hoặc chứng minh mình “gan” như nhân vật trong game.
Đây là lúc cha mẹ không nên chỉ nói: “Đó chỉ là game thôi”. Cần giúp trẻ hiểu một nguyên tắc rất đơn giản nhưng quan trọng: trong game có thể có nút chơi lại, nhưng ngoài đời thực không phải hành động nào cũng có cơ hội làm lại.

Game khiến trẻ quen với việc giải quyết vấn đề bằng bạo lực

Một nguy cơ khác là trẻ dần hình thành cách nhìn đơn giản về xung đột. Trong thế giới game, nhiều vấn đề được giải quyết rất nhanh: đối thủ xuất hiện, nhân vật chiến đấu, đối thủ bị đánh bại và nhiệm vụ hoàn thành.

Nhưng đời sống thực không vận hành như vậy. Khi xảy ra tranh cãi với bạn bè, trẻ cần biết lắng nghe, thương lượng, kiểm soát cảm xúc, xin lỗi, tha thứ và tìm giải pháp. Nếu trẻ quen với những kịch bản “đối đầu – tấn công – chiến thắng”, khả năng chịu đựng thất vọng và giải quyết mâu thuẫn bằng lời nói có thể bị ảnh hưởng. Đặc biệt, khi trẻ đã có sẵn khó khăn trong kiểm soát cảm xúc, việc tiếp xúc thường xuyên với nội dung bạo lực cần được cha mẹ quan sát kỹ hơn.

Trẻ có thể gặp những nguy cơ khác trong game online

Nguy hiểm không chỉ nằm trong nội dung của trò chơi. Game online ngày nay thường có tính năng trò chuyện, kết bạn, lập nhóm, gửi tin nhắn và tương tác với người lạ. Điều đó mở ra những nguy cơ mà trẻ có thể chưa đủ khả năng nhận diện.

UNICEF cảnh báo trẻ có thể gặp bắt nạt trực tuyến, nội dung bạo lực, lời nói thù ghét, lừa đảo, xâm phạm quyền riêng tư và thậm chí bị người xấu tiếp cận, dụ dỗ hoặc khai thác thông qua môi trường trực tuyến.

Cha mẹ nên làm gì khi phát hiện con bắt chước hành vi trong game?

Điều đầu tiên là không hoảng loạn và cũng không lập tức quy kết trẻ là hư. Nếu trẻ vừa thực hiện một hành vi nguy hiểm, cha mẹ cần ngăn chặn hành động đó trước tiên, đảm bảo an toàn cho trẻ và những người xung quanh.

Sau đó mới tìm hiểu nguồn gốc hành vi, có thể bắt đầu bằng những câu hỏi: “Con nhìn thấy việc này ở đâu?”, “Trong game người ta làm như thế nào?”, “Con nghĩ nếu làm ngoài đời thì chuyện gì sẽ xảy ra?”, “Con có biết hành động đó có thể gây nguy hiểm không?”. Thông qua cuộc trò chuyện, cha mẹ có thể giúp trẻ phân biệt giữa hư cấu và thực tế, nhân vật và con người thật, luật chơi và hậu quả ngoài đời.

Bên cạnh đó, gia đình cần thiết lập quy tắc sử dụng thiết bị phù hợp với độ tuổi, kiểm tra giới hạn độ tuổi của trò chơi, sử dụng công cụ kiểm soát dành cho phụ huynh và dành thời gian cùng con tìm hiểu những nội dung trẻ đang tiếp xúc.

Khi nào cần tìm đến chuyên gia?

Nếu trẻ không thể kiểm soát việc chơi game, thường xuyên mất ngủ, bỏ học, giảm giao tiếp, nổi nóng dữ dội khi bị ngăn chơi, tiếp tục chơi dù đã xuất hiện nhiều hậu quả hoặc có những hành vi nguy hiểm bắt chước từ game, gia đình không nên chỉ dựa vào biện pháp “cấm game”.

Đặc biệt, nếu trẻ có biểu hiện trầm cảm, tự làm tổn thương bản thân, đe dọa người khác hoặc có hành vi nguy hiểm nghiêm trọng, cần tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn kịp thời từ các chuyên gia tư vấn tâm lý uy tín. Nhưng một hành vi nguy hiểm mà trẻ mang từ thế giới ảo ra đời thực có thể để lại hậu quả rất lâu dài ảnh hưởng đến cả cuộc đời của trẻ sau này.

Hãy gọi đến đường dây nóng của Viện Tâm lý Đời sống LPI: Tel/Zalo 039.8272686 để được tư vấn tâm lý và hỗ trợ bởi các chuyên gia tâm lý tâm huyết và tận tâm của chúng tôi.

Tham khảo thêm những Dịch vụ Tư vấn tâm Lý tại Viện Tâm lý Đời sống

– Tư vấn tâm lý cá nhân

– Tư vấn tâm lý thanh thiếu niên & học đường

– Tư vấn tâm lý cặp đôi & gia đình

– Tư vấn tâm lý doanh nghiệp

– Khai vấn cuộc sống (Life Coaching)