Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới 10/10: Thông điệp và ý nghĩa
Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới (10/10) là dịp để cả thế giới cùng dừng lại và nói về một điều quan trọng không kém sức khỏe thể chất: sức khỏe tâm thần. Đây là ngày để hiểu đúng, bớt kỳ thị và nhắc nhau rằng tìm kiếm sự giúp đỡ là điều bình thường.
Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới là ngày gì?
Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới được tổ chức vào 10/10 hằng năm. Sáng kiến này được khởi xướng năm 1992 bởi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Liên đoàn Sức khỏe Tâm thần Thế giới (WFMH), nhằm nâng cao hiểu biết về sức khỏe tâm thần và các rối loạn tâm thần, đồng thời cho thấy trạng thái tinh thần ảnh hưởng thế nào đến chất lượng cuộc sống và hiệu suất của mỗi người.
Từ đó đến nay, mỗi năm ngày này mang một thông điệp riêng, nhưng mục tiêu chung vẫn giữ nguyên: để sức khỏe tâm thần được nói đến công khai, được hiểu đúng và được chăm sóc nghiêm túc.
Sức khỏe tâm thần là gì? Đó không chỉ là “không mắc bệnh”
Nhiều người nghĩ sức khỏe tâm thần chỉ liên quan đến những trường hợp nặng, hiếm gặp. Thực tế, sức khỏe tâm thần là trạng thái giúp một người nhận ra khả năng của mình, đối mặt với những khó khăn thường ngày, học tập và làm việc hiệu quả, và có thể gắn kết với những người xung quanh.
Giống như sức khỏe thể chất, sức khỏe tâm thần không phải là điều “có hoặc không”. Nó nằm trên một dải liên tục: có những giai đoạn ta ổn định, có những giai đoạn ta chênh vênh, và có những giai đoạn cần sự hỗ trợ chuyên môn. Ai cũng có sức khỏe tâm thần, và ai cũng cần chăm sóc nó.
Vì sao cần một ngày riêng để nói về sức khỏe tâm thần?
Bởi vì rất nhiều người đang chịu đựng trong im lặng. Có ba rào cản thường gặp:
- Kỳ thị: Nhiều người sợ bị gán nhãn “yếu đuối”, “nghĩ nhiều” hay “làm quá” nên không dám nói về điều mình đang trải qua.
- Hiểu lầm: Không ít người cho rằng trầm cảm hay lo âu chỉ là “buồn lâu một chút”, “tự nghĩ thông là hết”, và vì thế bỏ lỡ thời điểm cần được hỗ trợ.
- Thiếu thông tin: Nhiều người không biết các dấu hiệu cần chú ý, hoặc không biết bắt đầu tìm sự giúp đỡ từ đâu.
Những rào cản này khiến người cần giúp đỡ càng khó mở lời, và người xung quanh càng khó nhận ra. Một ngày dành riêng cho chủ đề này giúp câu chuyện được đưa ra ánh sáng, để việc nói về sức khỏe tâm thần dần trở nên bình thường như nói về một cơn đau răng hay một lần khám sức khỏe.
Trầm cảm và lo âu: Những điều không phải ai cũng hiểu đúng
Hai trong số những vấn đề tâm lý phổ biến nhất là trầm cảm và rối loạn lo âu. Cả hai đều không phải do thiếu ý chí hay thiếu biết ơn. Đó là những tình trạng ảnh hưởng đến cả não bộ lẫn cơ thể, có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, kể cả ở tuổi vị thành niên, và thường không biểu hiện đúng như hình dung quen thuộc.
Một người đang gặp khó khăn tâm lý có thể vẫn đi học, đi làm, vẫn cười nói bình thường. Dấu hiệu thật sự thường nằm ở những thay đổi kéo dài: giấc ngủ, ăn uống, năng lượng, mức độ hứng thú với cuộc sống và cách người đó nhìn nhận về bản thân.
Mỗi người có thể làm gì nhân ngày 10/10?
Ngày này không đòi hỏi những hành động lớn lao. Bạn có thể bắt đầu bằng những việc rất nhỏ:
- Dành vài phút để tự hỏi mình: dạo này giấc ngủ, ăn uống, tâm trạng của mình thế nào?
- Hỏi thăm một người xung quanh, bằng một câu hỏi chân thành và sẵn sàng lắng nghe câu trả lời thật.
- Bỏ những câu nói vô tình làm tổn thương, như “nghĩ tích cực lên”, “có gì đâu mà buồn”, “ai cũng thế mà”.
- Tìm hiểu thêm từ những nguồn đáng tin cậy để hiểu đúng thay vì dựa vào định kiến.
- Chia sẻ thông tin chính xác để góp phần giảm kỳ thị trong cộng đồng.
Khi nào nên tìm đến chuyên gia tâm lý?
Bạn có thể cân nhắc tìm sự hỗ trợ chuyên môn khi:
- Cảm giác buồn chán, trống rỗng, lo lắng kéo dài nhiều tuần mà không dịu đi.
- Giấc ngủ, ăn uống, khả năng tập trung thay đổi rõ rệt.
- Việc học, công việc hay các mối quan hệ bị ảnh hưởng.
- Có những suy nghĩ tiêu cực kéo dài về bản thân.
Nếu bạn hoặc người quanh bạn có ý nghĩ tự làm đau bản thân hay muốn biến mất, hãy liên hệ ngay chuyên gia hoặc cơ sở y tế gần nhất, và đừng để người đó ở một mình. Tìm đến chuyên gia không phải là dấu hiệu của sự yếu đuối. Đó là cách chăm sóc bản thân một cách có trách nhiệm, giống như đi khám khi cơ thể có dấu hiệu bất thường.
Lời kết
Sức khỏe tâm thần không phải là chuyện của riêng ai. Ngày 10/10 nhắc chúng ta rằng việc nói ra, lắng nghe và tìm kiếm sự hỗ trợ không phải là điều đáng ngại, mà là bước đầu tiên của sự chăm sóc.
Liên hệ với chúng tôi
Hãy để Viện Tâm Lý Đời Sống đồng hành cùng bạn trên hành trình phát triển bản thân và kiến tạo cuộc sống mà bạn mong muốn!